/, Στρατιδάκης/Ένας “αθόρυβος” εχθρός

Ένας “αθόρυβος” εχθρός

Γράφει ο Ρούσσος Στρατιδάκης

r.stratidakis@agrigate.gr

 

Στο συγκεκριμένο άρθρο γίνεται κυρίως αναφορά σε ορισμένα έντομα, τα οποία προκαλούν μικρές έως μεγάλες απώλειες-καταστροφές στα αποθηκευμένα προϊόντα.

Τα έντομα αυτά, που συνήθως καλούνται και ως έντομα αποθηκών πληρούν δύο προϋποθέσεις. Πρώτον, προκαλούν ζημιά στα αποθηκευμένα προϊόντα και δεύτερον, το περιβάλλον αποθήκευσης των προϊόντων, ευνοεί την επιβίωση, ανάπτυξη και αναπαραγωγή τους.

Οι απώλειες που έχουμε στα προϊόντα κατά την αποθήκευση, φτάνουν στις ανεπτυγμένες χώρες το ποσοστό του 17 %, ενώ στις αναπτυσσόμενες ξεπερνά πολλές φορές και το 30 %. Από το ποσοστά αυτά, το 59 % οφείλεται εξ ολοκλήρου στα έντομα αποθηκών. Καταλαβαίνουμε, λοιπόν, την ανάγκη της μελέτης και γνώσης των εντόμων αυτών, για την εξασφάλιση της ακεραιότητας των γεωργικών προϊόντων.

Όμως εδώ γεννιούνται τα εξής ερωτήματα. Τι ζημιές προκαλούν; Πως επιβιώνουν ; Πως μεταφέρονται; Γιατί τόσο μεγάλο το ποσοστό καταστροφής που προκαλούν;  Οι απαντήσεις είναι οι εξής:

  • Προκαλούν: 1) ποσοτική, 2) ποιοτική, 3) οικονομική ζημιά.
  • Είναι μικρά, οπότε έχουν την ικανότητα να αποφεύγουν τους φυσικούς εχθρούς και την επιφανειακή χημική καταπολέμηση.
  • Επίσης λόγω του μικρού τους μεγέθους μπορούν να βρούνε καταφύγιο εύκολα και οπουδήποτε.
  • Ορισμένα πετούν, άλλα βαδίζουν και άλλα μεταφέρονται μέσω του εμπορίου.
  • Επιβιώνουν για πολλά χρόνια, χάρις στην πληθώρα καταφυγίων που έχουν.

Υπάρχουν διάφοροι τρόποι με τους οποίους μπορεί να εισέλθει ένα έντομο στην αποθήκη και να προσβάλει το αντίστοιχο προϊόν. Για παράδειγμα κάνουμε λόγο για :

  • Κυρίως μόλυνση, όταν έχουμε τοποθέτηση του προσβεβλημένου από τον αγρό προϊόντος σε μια άδεια αποθήκη.
  • Δευτερεύουσα μόλυνση, όταν έχουμε τοποθέτηση προσβεβλημένου προϊόντος σε αποθήκη με καθαρό προϊόν.
  • Αναμόλυνση, όταν έχουμε προσβολή του προϊόντος από έντομα που βρίσκονται στην αποθήκη.
  • Εισβολή, όταν έχουμε είσοδο των εντόμων στην αποθήκη.

Τα έντομα αυτά δε, ανάλογα με την ικανότητα τους στην προσβολή των προϊόντων, διακρίνονται ως πρωτεύοντα, τα οποία μπορούν να προσβάλουν ακέραιο προϊόν και δευτερεύοντα, τα οποία δεν έχουν την ικανότητα προσβολής ακέραιου προϊόντος και συνεπώς τρέφονται με προϊόντα μηχανικά σπασμένα και ήδη προσβεβλημένα.

Υπάρχουν πολλά έντομα αποθηκών, άλλα δευτερεύοντα και άλλα πρωτεύοντα. Όμως δεν θα τα μελετήσουμε όλα στο παρών άρθρο μιας και το κεφάλαιο αυτό είναι αρκετά μεγάλο. Θα αναφερθούμε όμως σε 6 από αυτά, ιδιαίτερα σημαντικά.

  1. Plodia interpunctella / σκουλήκι αποθηκών
  • Συμπληρώνει 4-8 γενιές/έτος.
  • Διαχειμάζει ως προνύμφη μέσα σε βομβύκιο.
  • Την άνοιξη εμφανίζονται τα τέλεια, τα οποία έχουν νυκτόβιες συνήθειες.
  • Γεννούν περίπου 400 ωά σε ομάδες.
  • Οι προνύμφες υφαίνουν ιστούς και ρυπαίνουν μαζί με τα αποχωρήματά τους τα τρόφιμα.
  • Πρόκειται για ένα πολυφάγο έντομο, το οποίο τρέφεται με διάφορα είδη σπόρων, σοκολάτες, ξηρούς καρπούς, γύρη, σκόνες γάλακτος, προϊόντα σπόρων και άλλα.
  • Είναι το κατ’ εξοχήν έντομο που συναντάμε στα ντουλάπια μας.

Εικόνα 1.1. plodia interpunctella.

 

  1. Sitotroga cearealella
  • Συμπληρώνει 3-5 γενιές/ έτος.
  • Διαχειμάζει μέσα στους σπόρους ως προνύμφη.
  • Προσβάλλει αποκλειστικά σπόρους σιτηρών, εξ ού και η ονομασία του, σιτότρογα.
  • Πρόκειται για πρωτεύον έντομο, του οποίου η προνύμφη ολοκληρώνει την ανάπτυξη της στο εσωτερικό του σπόρου.
  • Τα τέλεια εμφανίζονται στις αποθήκες την άνοιξη και γεννούν τα ωά τους πάνω στους σπόρους.
  • Δεν δημιουργούν νήματα πάνω στους σπόρους, αλλά οι σπόροι αποκτούν δυσάρεστη οσμή και γεύση.

Εικόνα 1.2 sitotroga cearealella

 

  1. Rhyzopertha dominica / σκαθάρι του ρυζιού
  • Πρόκειται για πρωτεύον έντομο.
  • Διαχειμάζει στις αποθήκες σε όλα τα στάδια.
  • Ανάλογα με το εύρος των θερμοκρασιών αναπτύσσουν 4-6 γενιές.
  • Το ακμαίο μπορεί και πετά, ενώ η διάρκεια ζωής του υπολογίζεται στους 6 μήνες.
  • Η προνύμφη καταστρέφει ολοκληρωτικά το σπόρο εσωτερικά.
  • Προσβάλλει σπόρους δημητριακών αποκλειστικά, καθώς και μπισκότα κα άλλα προϊόντα αλεύρου.
  • Αποτελεί το πιο σημαντικό έντομο αποθηκών παγκοσμίως.

Εικόνα 1.3  Rhyzopertha dominica.

 

  1. Ephestia kuehniella/ σκουλήκι του καπνού ή του κακάο.
  • Πρόκειται για νυκτόβιο κυρίως έντομο.
  • Η διάρκεια ζωής του ακμαίου είναι περίπου 2 εβδομάδες.
  • Ολοκληρώνει περίπου 5 γενιές/ έτος.
  • Διαχειμάζει στο στάδιο της αναπτυγμένης προνύμφης, μέσα σε βομβύκιο σε διάφορα σημεία της αποθήκης.
  • Οι προνύμφες υφαίνουν νημάτια εντός των οποίων τρέφονται, ενώ καλύπτουν και την επιφάνεια των σπόρων προκαλώντας ζυμώσεις.
  • Την άνοιξη εμφανίζονται τα τέλεια και γεννούν περίπου 100 ωά το καθένα.
  • Προτιμά αζύμωτο καπνό, ενώ ακόμα μπορεί να προσβάλλει κακάο, σοκολάτα , αλεύρι, ζυμαρικά και άλλα.

Εικόνα 1.4. Ephestia kuehniella

 

  1. Anthrenus spp.
  • Έχει συνήθως 1 γενιά/έτος
  • Προσβολή προκαλούν μονάχα οι προνύμφες
  • Τα ακμαία δεν τρέφονται
  • Προσβάλουν ύλες ζωικής προέλευσης, γούνες, μάλλινα, δέρματα, τάπητες, μετάξι, πίνακες ζωγραφικής, κουκούλια και άλλα.
  • Είναι τα λεγόμενα ψαράκια που συναντάμε στους πίνακες ζωγραφικής.
  • Κυριότερα είδη: A.verbasci, a. Museorum, γνωστά και ως σκαθάρια των μουσείων.

Εικόνα 1.5 Προνύμφη Anthrenus.

 

  1. Carpophilus hemipterus / σκαθάρι των ξηρών φρούτων
  • Διαχειμάζει ως τέλειο ή προνύμφη στις αποθήκες και ως νύμφη στο έδαφος.
  • Τα ακμαία δραστηριοποιούνται την άνοιξη και έπειτα ωοτοκούν σε υπερώριμους καρπούς.
  • Προκαλούν σήψεις.
  • Συμβάλλουν στην ανάπτυξη παθογόνων μικροοργανισμών.
  • Προσβάλουν σύκα, μπανάνες, χουρμάδες, αποξηραμένα βερίκοκα, σταφίδες, ξηρούς καρπούς, άλευρα και άλλα.

Εικόνα 1.6. Carpophilus hemipterus.

Αυτά ήταν, λοιπόν, 6 από τα πολλά σημαντικά έντομα αποθηκών, τα οποία τα τελευταία χρόνια εξαπλώνονται με γοργούς ρυθμούς και καταστρέφουν ολοένα και περισσότερα αποθηκευμένα προϊόντα. Η εξάπλωση όμως αυτών των εντόμων δεν οφείλεται μονάχα στα πολλά πλεονεκτήματα τους, αλλά και στους κακούς και λανθασμένους χειρισμούς των προϊόντων από τον αγρό στην αποθήκη, καθώς και στις λανθασμένες συνθήκες συντήρησης και αποθήκευσης των προϊόντων αυτών. Πρόκειται, λοιπόν, για ένα μεγάλο κεφάλαιο το οποίο θα αναλυθεί περαιτέρω σε επόμενο άρθρο.

By | 2018-11-20T08:05:42+00:00 20 Νοεμβρίου 2018|Categories: Αρθρογραφία, Στρατιδάκης|Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Ένας “αθόρυβος” εχθρός