/, Πίτκα/Ελιά: καλλιέργεια, παραγωγή και συγκομιδή

Ελιά: καλλιέργεια, παραγωγή και συγκομιδή

Γράφει η Εύη Πίτκα.

evi.pitka@agrigate.gr 

Άμεσα συνδεδεμένο δέντρο με τις μεσογειακές χώρες –με καταγωγή από την ανατολική Μεσόγειο- η ΕΛΙΑ κάνει την εμφάνιση της στην Ελλάδα περίπου το 4800 π.Χ. Η εμπορική της αξία ξεκίνησε το 2000 π.Χ. και εξαπλώθηκε τόσο στην Μεσόγειο όσο και σε χώρες τις Ν.Αμερικής.

Ανήκει στην οικογένεια Oleaceae και διαιρείται σε δύο υποείδη:

  • Olea europaea sativa στην οποία ανήκουν οι καλλιεργήσιμες ποικιλίες ελιάς
  • Olea europaea oleaster ή κοινός αγριελιά

Είναι δέντρο αειθαλές και υπέρ-αιωνόβιο λόγω της ανθεκτικότητας του στις αντίξοες συνθήκες και στη ξηρασία. Το μέγεθος του δέντρου και το σχήμα του εξαρτώνται από τις καλλιεργητικές φροντίδες που θα δεχτεί ,τη γονιμότητα του εδάφους και τις κλιματικές συνθήκες που επικρατούν στη περιοχή. Ο καρπός του είναι δρύπη (ογκώδης καρπός σχήματος σφαιρικό ή αχλαδοειδές με επιμήκη καράφα ανάλογα με τη ποικιλία), με εξωτερικές αυλακώσεις χαρακτηριστικές της ποικιλίας του.

Οι κυριότερες ποικιλίες ελιάς στην Ελλάδα είναι :

  • Ελαιοποιήσιμες :Κορωνέικη και Μαστοειδής
  • Επιτραπέζιες:Καλαμών, Αμφίσσης και Χαλκιδικής

Βασική προυπόθεση για την εγκατάσταση ενός ελαιώνα είναι:

  • Η ορθή επιλογή ποικιλίας με βάση τις εδαφικές ιδιοτήτες του χώρου
  • Η προετοιμασία του χώρου για να υποδεχτεί τα νεαρά δενδρύλλια
  • Η διαθεσιμότητα του νερού
  • Η εγκατάσταση αρδευτικού συστήματος

Τα νέα δέντρα φυτεύονται ανάλογα με τη περιοχή φύτευσης είτε την άνοιξη είτε το φθινόπωρο-με βάση την εμφάνιση παγετού ανά περιοχή- και σε πυκνότητα 30 δενδρυλλίων ανά στρέμμα αν μιλάμε για πυκνή φύτευση και για 150-180 δενδρυλλίων αν θέλουμε υπέρ-πυκνή φύτευση.

Για πυκνή φύτευση εφαρμόζεται συνήθως είτε τετράγωνο σύστημα που είναι και το πιο διαδεδομένο-σε γόνιμα εδάφη απαιτείται απόσταση φύτευσης 7x7m και για μέτριας γονιμότητας 6×6- είτε παραλληλόγραμμο με αποστάσεις φύτευσης 7m γραμμή από γραμμή και 6m δέντρο από δέντρο – ,και σε περιπτώσεις που η κλίση του εδάφους δεν επιτρέπει κανένα από τα παραπάνω συστήματα εφαρμόζεται ισοΰψείς σύστημα στο οποίο δεν μας ενδιαφέρει η απόσταση απ γραμμή σε γραμμή αλλά το ύψος απ το έδαφος.

 Στο σύστημα υπέρ-πυκνής φύτευσης μας ενδιαφέρει μόνο η δημιουργία ενός ‘’φράχτη’’ αποτελούμενο από δέντρα ίδιου ύψους και μικρής απόστασης μεταξύ τους.

Βασικές καλλιεργητικές τεχνικές όπως το κλάδεμα και η λίπανση θα εξασφαλίσουν όσο το δυνατό μεγαλύτερη παραγωγή καρπού ή λαδιού. Με βάση τον χρόνο επέμβασης στο δέντρο το κλάδεμα χωρίζεται σε:

  • Κλάδεμα διαμόρφωσης-εφαρμόζεται τα πρώτα χρόνια φύτευσης με σκοπό την δημιουργία ανθεκτικού σκελετού και επιθυμητού σχήματος δέντρου
  • Κλάδεμα καρποφορίας-σκοπός του είναι ο καλύτερος αερισμός και φωτισμός του δέντρου καθώς και απομάκρυνση αδύναμων, νεκρών βλαστών για να μπορέσει να αναπτυχθεί όσο το δυνατό περισσότερο ο καρπός
  • Κλάδεμα ανανέωσης-εφαρμόζεται μετά την συγκομιδή και κατά κύριο λόγο στα χαμηλής παραγωγής δέντρα για να δυναμώσουν και να αποδώσουν μέγιστες τιμές παραγωγής.

 Η χρήση λιπάσματος εξασφαλίζει μεγάλη καρποφορία και παραγωγή κάθε χρόνο. Πολύ σημαντική είναι η εφαρμογή  αζώτου όλο το χρόνο για αύξηση βλάστησης και καρποφορίας. Φώσφορο-καλιούχα λιπάσματα εφαρμόζονται για γρήγορα ωρίμανση και μεγάλη περιεκτικότητα του καρπού σε κάλιο καθώς και σε αυξημένη ανθεκτικότητα στο ψύχος και τις μυκητολογικές ασθένειες.

Όσο αναφορά τον χρόνο συγκομιδής στο πρώτο στάδιο συγκαταλέγονται οι καρποί που θα κονσερβοποιηθούν πράσινοι περίπου τέλη Σεπτέμβρη, το δεύτερο στάδιο περιλαμβάνει αυτούς που θα κονσερβοποιηθούν μαύροι σε χρόνο λίγο αργότερα απ’ ότι οι πράσινοι καρποί και στο τρίτο στάδιο αυτοί που προορίζονται για παραγωγή λαδιού περίπου μέσα Νοέμβρη.

Επιτυγχάνεται με διάφορες μεθόδους ανάλογα με την ποικιλία έχοντας πάντα θετικές και αρνητικές επιδράσεις.

Για επιτραπέζιες ποικιλίες συνήθως εφαρμόζεται συγκομιδή με τα χέρια ώστε να μην υπάρχουν τραυματισμοί στον καρπό και μειωθεί η εμπορική τους αξία απαιτώντας όμως πολύ χρόνο μέχρι την ολοκλήρωση της διαδικασίας και αρκετά αυξημένο κόστος λόγω των εργατικών.

Για ελαιοποιήσιμες ποικιλίες εφαρμόζεται μηχανικη συγκομιδή με :

  • Πλαστικά ή μηχανικά χτένια και στρωμένα ελαιόπανα κάτω από τα δέντρα
  • Ραβδισμό με ξύλινα ραβδιά και ελαιόπανα
  • Μόνιμα στρωμένα ελαιόπανα και συλλογή καρπών από αυτά καθέ 5-10 μέρες ανάλογα με τον αριθμό καρπών που έχουν
  • Δονητές κορμού
  • Μηχανές συγκομιδής που περνάνε πάνω από το κάθε δέντρο

 Οι 2 τελευταίοι τρόποι συγκομιδής διχάζουν την κοινή γνώμη καθώς αποτελούν ένα γρήγορο τρόπο συγκομιδής και λιγότερο δαπανηρό αλλά οι ζημιές που μπορεί να προκληθούν στο δέντρο λόγω έντονων δονήσεων στον κορμό μέσω των ισχυρών δονήσεων που δέχεται και η αποκοπή σε πολλές περιπτώσεις τμημάτων βλαστού  από τις ειδικές μηχανές μπορεί να αποβούν μοιραίες για το ελαιόδεντρο και οικονομικά καταστροφικές για τον καλλιεργητή.

Τέλος η μεταφορά τους στο ελαιοτριβείο για τη παραγωγή ελαίου θα πρέπει να γίνεται μέσα σε πλαστικά ή ξύλινα κιβώτια  καλά αεριζόμενα ή σε νηματώδης σάκους , όσο το δυνατό συντομότερα προς αποφυγή δημιουργίας σήψεων και υποβάθμισης τους ποιότητας του λαδιού.

 

Πηγές πληροφόρησης:

https://blog.farmacon.gr

https://www.aua.gr

http://www.moa.gov.cy

 

By | 2018-10-26T19:22:52+00:00 26 Οκτωβρίου 2018|Categories: Αρθρογραφία, Πίτκα|Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Ελιά: καλλιέργεια, παραγωγή και συγκομιδή

About the Author:

Εύη Πίτκα
Γεννημένη τον Νοέμβριο του 1993 και με καταγωγή από ένα χωριό των Σερρών, ολοκλήρωσε τις σπουδές τις στο τμήμα Αγροτικής Ανάπτυξης Δ.Π.Θ. στην απομακρυσμένη αλλά εξίσου όμορφη Ορεστιάδα τον Ιούνιο του 2016. Ανήσυχο πνεύμα που συνεχώς θέλει κάτι παραπάνω, παρακολούθησε σεμινάρια πάνω στην Αμπελουργία και Οινολογία ΕΚΠΑ ,Marketing Αγροτικών προϊόντων ΕΚΠΑ , σεμινάρια Μυοκτονίας και Απεντομώσεων με σκοπό να μάθει όσα περισσότερα μπορεί γύρω από το επάγγελμα που επέλεξε να ακολουθήσει. Της αρέσει η ενημέρωση και η νέα γνώση γι αυτό αποφάσισε να βοηθήσω όσους θέλουν να ενημερωθούν για τον πρωτογενή τομέα μέσα από την αρθρογραφία. Δυναμική και λίγο αντιδραστική θέτει συνέχεια νέους στόχους και κάνει τα πάντα για να τους πραγματοποιήσει.