Βασικό στοιχείο σε όλες τις μορφές της Κοινωνικά Υποστηριζόμενης Γεωργίας είναι ο αυξημένος βαθμός συμμετοχής των καταναλωτών στις δραστηριότητες μιας γεωργικής εκμετάλλευσης, οι οποίοι τις περισσότερες φορές, χρηματοδοτούν εξ αρχής τον προϋπολογισμό μιας γεωργικής εκμετάλλευσης για το σύνολο της παραγωγικής περιόδου, με σκοπό να προμηθεύονται γεωργικά προϊόντα σε τακτά χρονικά διαστήματα. Πολλές φορές τα καλλιεργούμενα προϊόντα και οι καλλιεργητικές μέθοδοι συναποφασίζονται σε συνελεύσεις, χτίζοντας έτσι μια ισχυρή σχέση μεταξύ καταναλωτή και παραγωγού.
Το σύστημα έχει πολλές παραλλαγές για το πώς ο γεωργικός προϋπολογισμός υποστηρίζεται από τους καταναλωτές και με ποιο τρόπο αυτοί στη συνέχεια παραλαμβάνουν τα τρόφιμα. Σε όλες τις περιπτώσεις πάντως οι καταναλωτές λαμβάνουν άμεσα γεωργικά προϊόντα υψηλής ποιότητας (βιολογικά/ βιοδυναμικά) και οι γεωργοί εξασφαλίζουν εξαρχής τους απαραίτητους πόρους τόσο για τις καλλιεργητικές τους δραστηριότητες, όσο και για τη διαβίωσή τους χωρίς να παρεμβάλλονται μεσάζοντες.
Στα πλαίσια των δράσεων του Ευρωπαϊκού Προγράμματος «CSA for Europe» έχουν πραγματοποιηθεί διάφορες εκδηλώσεις, ενώ βασικός σκοπός του προγράμματος είναι οι καλλιεργητές και οι καταναλωτές να γνωριστούν με την Κοινωνικά Υποστηριζόμενη Γεωργία, μέσω ενημερωτικών εκδηλώσεων καθώς και μέσω επισκέψεων σε αγροκτήματα που λειτουργούν με αυτές τις αρχές σε άλλες χώρες. Το πρόγραμμα χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση για τα έξοδα μετακίνησης και υπάγεται στα προγράμματα Grundtvig για την εκπαίδευση ενηλίκων. Στο πρόγραμμα συμμετέχει ο Οργανισμός ΔΗΩ μαζί με άλλες εφτά οργανώσεις από χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Αυστρία, Γαλλία, Ηνωμένο Βασίλειο, Ουγγαρία, Σλοβακία, Τσεχία). Στις ακόλουθες γραμμές σας παρουσιάζουμε πως λειτουργεί η Κοινωνικά Υποστηριζόμενη Γεωργία στις χώρες του Ηνωμένου Βασιλείου και της Γαλλίας.
Το παράδειγμα της Μεγάλης Βρετανίας
Σήμερα υπάρχουν γύρω στις 80 CSA στη Μ.Βρετανία και άλλες 120 σε εξέλιξη. Πρόσφατες έρευνες που έγιναν από την Ένωση Soil Association δείχνουν τα οφέλη των CSA στην εργασία, την υγεία, την ποιότητα ζωής, τις δεξιότητες, αλλά και την βιοποικιλότητα. Τα στοχεία των ερευνών μάλιστα δείχνουν ότι πολλοί άνθρωποι, όταν πρωτομαθαίνουν για τις CSA αντιδρούν πολύ θετικά, δείχνοντας τη δυναμική του κινήματος για την ευρύτερη κοινωνία. Μερικά από τα μοντέλα CSA στη χώρα περιλαμβάνουν:
* Φάρμες κοινοτικής ιδιοκτησίας (τραστ γαιών κλπ)
* Φάρμες κοινοτικά υποστηριζόμενες
* Ιδιοκτησίας αγρότη
* 24% των Βρετανικών CSA ηγούνται από αγρότη, 53% ηγούνται από καταναλωτές, ενώ 23% είναι από κοινοπραξίες.
* Μεγάλες φάρμες
* Μικρές ιδιοκτησίες
* Μέρη κάποιας φάρμας
* Κήποι-αγορές
* Πίσω κήποι
Όσον αφορά τα προϊόντα που παράγονται στη χώρα, περίπου το 73% των Βρετανικών CSA καλλιεργούν λαχανικά, το 22% κρέας και η ιδέα προσεγγίζει το ψωμί, τις δασικές εκτάσεις και μπορεί να προσαρμοστεί για οποιαδήποτε καλλιεργητική παραγωγή.
Ρυθμίσεις
* Η CSA παρέχει μία δεσμευμένη αγορά: Τα μέλη δεσμεύονται να πληρώνουν προκαταβολικά τον αγρότη και συμφωνούν να τον υποστηρίζουν σε καλές και κακές εποχές. Έτσι σε μία ήσυχη μέρα ή όταν η σοδειά χαλάσει ξέρετε ότι έχετε ένα εισόδημα.
* Ορισμένα σχήματα, όπως η COCA προσφέρουν μερίδιο στην συγκομιδή.
* Κάποιες προσφέρουν μερίδια εργασίας. Τα μέλη εργάζονται με αντάλλαγμα μέρος ή όλο το κόστος μεριδίων τροφίμων, το οποίο κάνει την συμμετοχή προσιτή σε όλους.
* Μετοχές ή δώρα στο κεφάλαιο του αγροκτήματος. Π.χ. άτομα επενδύουν στην φάρμα για να αντλήσουν κεφάλαια.
* Μπορούν να είναι συνέταιροι με περισσότερες από μία φάρμες, πουλώντας μία σειρά προϊόντων
* Κάποιες είναι ατομικές συμφωνίες ανάμεσα στον αγρότη και το μέλος.
Οι επιχειρηματικές δομές ποικίλλουν από ιδιωτική επιχείρηση, κοινωνική επιχείρηση όπως Εταιρείες Κοινοτικών ενδιαφερόντων / Συνεταιρισμοί ή απλά ανεπίσημες ομάδες.
Το παράδειγμα των AMAP και η συμβολή του Ρierre Besse στη Γαλλία
Χαρακτηριστικό δείγμα της εφαρμογής του συστήματος στη Γαλλία δίνει ο κος. Ρierre Besse ο οποίος καλλιεργεί μαζί με τη σύζυγό του βιολογικά προϊόντα εδώ και 20 χρόνια σε ένα κήπο μισού εκταρίου, μέσα σε μία μικρή φάρμα (4 εκταρίων). Περιγράφοντας το μοντέλο που ακολουθείται στη Γαλλία, σε συνέντευξη τύπου που πραγματοποιήθηκε στα πλαίσια του Ecofestival 2011, ο κος. Besse εξήγησε ότι κάθε Τρίτη βράδυ τα μέλη της AMAP ( Ένωση για την διατήρηση της αγροτικής γεωργίας) επισκέπτονται τη φάρμα. «Τοποθετούμε την σοδειά της εβδομάδας στο υπόστεγο και αναγράφουμε σε πίνακα το περιεχόμενο του εβδομαδιαίου καλαθιού. Κάθε μέλος έρχεται με την τσάντα του φτιάχνει το δικό του καλάθι όπως υποδεικνύεται στον πίνακα. Η παράδοση διαρκεί 2 ώρες. Κάθε εβδομάδα, ένα διαφορετικό μέλος έρχεται να μας βοηθήσει κατά την παράδοση, ώστε να μπορούμε να συζητάμε πιο άνετα με τα μέλη», λέει χαρακτηριστικά ο Γάλλος παραγωγός και συμπληρώνει: «αποφασίζουμε μόνοι μας πόσα μερίδια θέλουμε να φτιάξουμε και την τιμή τους. Κάθε χρόνο, πριν αρχίσει η καλλιεργητική περίοδος πραγματοποιούμε γενική συνέλευση. Οι άνθρωποι επισκέπτονται το κτήμα. Λαμβάνοντας υπόψη τον προϋπολογισμό του περασμένου έτους, εξηγούμε την οικονομική κατάσταση της φάρμας, ποια είναι τα έξοδά μας και ποιο το εισόδημά μας. Τα μέλη υπογράφουν ένα συμβόλαιο για 6 μήνες (μία καλλιεργητική περίοδο) και πληρώνουν τα μερίδια τους με 6 επιταγές. Κάθε μήνα εξαργυρώνουμε την επιταγή που αντιστοιχεί στα μηνιαία μερίδια».
Το καλάθι προϊόντων
Το καλάθι είναι ίδιο για όλα τα μέλη, αλλά κάποιες οικογένειες επιλέγουν να μοιράζονται ένα καλάθι. Το μερίδιο στοιχίζει 24 ευρώ ανά εβδομάδα. Το περιεχόμενο του ποικίλλει (ανάλογα την εποχή) αλλά η τιμή είναι προκαθορισμένη. Όταν λείπουν σε διακοπές τα μέλη πρέπει να βρουν κάποιον που θα παραλαμβάνει τα λαχανικά αντί αυτών. Κάποιες φορές τους ζητείται να βοηθήσουν δουλεύοντας στην φάρμα και σε περίπτωση προβλημάτων ή ατυχημάτων στο κτήμα, καθένας ξέρει ότι μπορεί να βασιστεί στην αλληλεγγύη των υπόλοιπων μελών.
«Μέχρι να το ζήσετε είναι δύσκολο να φανταστείτε την ποιότητα των σχέσεων μεταξύ των αγροτών και των καταναλωτών, που συνεργάζονται σε ένα σύστημα AMAP», επισημαίνει ο Γάλλος καλλιεργητής και καταλήγει: «.Μέσα σε ένα πλαίσιο, οικονομικά και πολιτικά πολύ δύσκολο, όπου οι μικροί αγρότες εξαφανίζονται, οι AMAP άνοιξαν μέσα σε μία δεκαετία μία νέα προοπτική και πολλοί νέοι άνθρωποι γύρω μας επιλέγουν τώρα αυτή την εναλλακτική γιατί γνωρίζουν ότι αξίζει τον κόπο».
πηγή: Περιοδικό Φρουτονέα τεύχος 159 Απρίλιος 2012